1. XVII. YÜZYILDA AVRUPA, ASYA VE OSMANLI DEVLETİ'NİN DURUMU

TEMEL KAVRAMLAR

EKBER VE ERŞED

ARŞİDÜK

MERKANTİLİZİM

ISLAHAT

MÜLTEZİM

MUTLAKİYET

MEŞRUTİYET

PARLAMENTO

BÜTÇE

KUTSAL İTTİFAK

VAKANÜVİS

a. Avrupa'nın Genel Durumu

XVII. yüzyılda Avrupa devletlerinde yönetim şekli olarak kralların hâkim oldukları mutlak monarşi yönetimi görülmektedir. Özellikle İngiltere ve Fransa'da krallar iktidara engel olan unsurları ortadan kaldırarak güçlerini artırmışlardır Coğrafi keşiflerin etkisiyle ekonomik yönden zenginleşen ve gelişen Avrupa'da İngiltere, Fransa, İspanya, Hollanda, Portekiz gibi devletler bilinmeyen yerlere gitme ve buraları kendi çıkarları için kullanma (sömürgeleştirme) yarışına girdiler Osmanlı'nın elindeki İpek ve Baharat Yollarına alternatif yeni ticaret yollarını hayata geçirme ve bu yollardan önemli bir ticari gelir elde etme yarışı içine girdiler.

Uzak Doğu ve Hindistan bölgesi ile Atlas Okyanusu limanları bu dönemde Avrupa devletlerinin yeni gözde paylaşım bölgeleri olmuştur Bu paylaşım rekabeti zaman zaman Avrupa devletleri arasında savaşlara neden olmuştur (Otuz Yıl Savaşları).

DÜNYANIN YEDİ HARİKASI BELLİ OLDU

Dünyanın yeni yedi harikası Portekiz'in başkenti Lizbon'da ilan edildi. Yeni listeye Ürdün'deki Petra Antik Kenti, Çin Şeddi, Brezilya'daki Kurtarıcı isa Heykeli, Peru'daki Machu Picchu (Maçu Piçu) Antik Kenti, Meksika'daki Chichen Itza (Çiçen İtza) Piramidi, italya'nın Roma kentindeki Kolezyum ve Hindistan'daki Tac Mahal anıt mezarı girdi.

Tac Mahal, aynı zamanda yeni listede Türk izlerinin bulunduğu tek eser oldu. Tac Mahal'in mimarları olan Mimar Sinan'ın talebelerinden Mehmet isa Efendi ve Mehmet İsmail Efendi ile yapıdaki yazıları yazan Hattat Serdar Efendi eserin yapımı için Şah Cihan tarafından istanbul'dan davet edilmişlerdi. 08.07.2007 tarihli bir gazete haberi

b. Asya'nın Genel Durumu

XVII yüzyılda Rusya, Asya'da güçlü bir devlet olarak ortaya çıkmaya başlamıştır Altın Orda Devleti'nin yıkılmasıyla ilerleme yolundaki en büyük engeli ortadan kalkan Rusya, Orta Asya'ya doğru yayılmayı amaçlamıştır

Altın Orda Devleti'nin dağılmasıyla bu devletin toprakları üzerinde Özbekler güçlenmiş; Hive, Buhara, Hokand gibi Özbek hanlıkları kurulmuştur Yine bu dönemlerde Kazak Hanlığı, Kırgız, Kaşgar ve Babür Devleti özellikle Orta Asya ve Hindistan'da hem önemli bir siyasi güç olmuşlar hem de Türk kültürünün bu bölgede yaşamasına ve yayılmasına katkıda bulunmuşlardır. Gerek yapmış oldukları mimari eserler gerekse dönemlerinde yazılmış kitaplar Türk kültürünün bölgede günümüze kadar devam edecek şekilde yaşamasını sağlamıştır

Babür Hanedanının kurucusu Babür Şah'ın yazdığı otobiyografik seyahat ve hatıra kitabıdır. Babür Şah bu kitapta yaşadığı olayları, gezip gördüğü yerleri, orada yaşayan insanların gelenek ve göreneklerini akıcı birTürkçe ile anlatmıştır.

c. Osmanlı Devleti'nin Genel Durumu

XVII yüzyılda bütün Balkan Yarımadası dâhil olmak üzere Polonya'nın güneyinden Kafkasya'ya; Kuzey Afrika ve Habeşistan'dan Mora'ya ve Dalmaçya kıyılarına kadar olan bölge Osmanlı Devleti'nin denetimindeydi. Bu dönemde topraklarını bu kadar genişletmiş ve büyütmüş olmasına rağmen Osmanlı Devleti'nde bazı iç ve dış karışıklıklarda yaşanmaya başlamıştı.