XIX. YÜZYIL BAŞLARINDA ASYA VE AVRUPA

TEMEL KAVRAMLAR

TANZİMAT

PANSLAVİZM

PANTÜRKİZM

OSMANLICILIK

BATICILIK

KANUN-İ ESAS-İ

MECLİS-İ MEBUSAN

FIRKA

MİLLİYETÇİLİK

1.ASYA VE AVRUPA`DAKİ DEVLETLERİN GENEL DURUMU

XIX. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nin çağdaşı olan İngiltere, Fransa, Rusya, İspanya, Hollanda ve Avusturya dünya politikalarına yön veren devletler durumundaydı. XIX. yüzyılda milliyetçilik ve liberalizm, Avrupa'nın siyasi ve sosyal gelişimini yönlendirdi. Bu yüzyılda Avrupa'da liberalizmin etkisi eşitlikte değil özgürlükte görüldü. Hükümdarların izledikleri mutlakiyetçilik zayıfladı ve Avrupa ülkelerinde demokrasi anlayışı güçlendi XIX. yüzyılın ikinci yarısında siyasi birliğini sağlayan italya ve Almanya Avrupa devletler sahnesine katıldı.

XIX. yüzyılda Avrupa devletlerinde demokrasi anlayışının güçlenmesini sağlayan etkenler neler olabilir?

XIX. Yüzyılda dünya politikalarına yön veren devletlerin genel politikaları;

İNGİLTERE:İNGİLTERE KRALI 4. GEORGE

İngiltere'de aralıklarla açılıp kapanan parlamento, yeniden açılmış ve 1689'da insan hakları bildirisi kabul edilmişti. XIX. yüzyılın en güçlü devleti olan İngiltere, büyük bir sömürge imparatorluğu kurmasına rağmen Fransa ile birlikte milliyetçilik düşüncesine sempati ile bakmaktaydı. Çok uluslu devletlerin parçalanmasının sömürgelerindeki hâkimiyetine hizmet edeceğini düşünüyordu.

FRANSA:FRANSA KRALI 18. LOUİS PHİLİPPE

Fransa, sömürgecilikte İngiltere kadar başarılı bir sonuç alamamasına rağmen gücünü koruyor ve özellikle Osmanlı topraklarına yönelmek amacıyla ittifaklara giriyordu. 1848 ihtilali sonrasında Fransa'da ikinci cumhuriyet ilan edilmiş ve herkese oy verme hakkı tanınmıştı.

AVUSTURYA:AVUSTURYA BAŞBAKANI METTERNİCH

Avusturya, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu bir yapı taşıdığından Fransız İhtilali'nin sonuçlarını bir tehdit olarak görüyordu. Orta Avrupa'nın en etkin gücü olan Avusturya ile Rusya arasında Balkan toprakları üzerinde üstünlük mücadelesi başladı. Yine XIX. yüzyılın ikinci yarısında Avusturya, Alman birliğinin sağlanmasında Prusya ile mücadeleye girişti.

RUSYA:RUS ÇARI 1.ALEXANDER

XVIII.    yüzyılda Rusya, sıcak denizlere ulaşmak için bir yandan Osmanlı Devleti üzerindeki politikalarına ağırlık verirken diğer yandan da Orta Asya'yadoğru Türk-İslam ülkelerine yayılma politikasını hızlandırdı. Bu yüzyılda Orta Asya'da Yaka Türkmenleri, Yamud ve İmralı gibi Türkmen boyları ile bir araya gelerek güç birliği yapmışlardı. Akdeniz çevresinde yetiştirilen pamuğun İngiltere ve Fransa'nın kullanımında olduğunu gören Rusya, Orta Asya pamuğunu ele geçirmek ve sömürgeler kurmak için işgallere başladı.

XIX.  yüzyılın ikinci yarısında Rus ilerleyişi Orta Asya'ya yayıldı. Kuşid Han'ın başında bulunduğu Türkmenler, 1879'da Rusları ağır bir yenilgiye uğrattılar ancak bu başarı uzun sürmedi. Sonunda Çarlık Rusya'sının egemenliğine girmek zorunda kaldılar (1884). Türkmenlere uygulanan Rus baskıları Sovyetler Birliği döneminde de devam etti. Bu dönemde Türkmenistan Sovyet Rusya'ya bağlandı. 1991 yılında Rusya'nın dağılması üzerine bağımsızlığını ilan ederek Türkmenistan Cumhuriyeti adını aldılar.

OSMANLI:OSMANLI SULTANI 2. MAHMUT

Osmanlı Devleti, XVIII. yüzyıldan itibaren iç ve dış meselelerini kendi başına çözemiyordu. XIX. yüzyılda daha da belirgenleşen bu durum Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletleri ile çeşitli ittifaklar kurmasına neden olmuştur.

Siyasi, sosyal ve ekonomik alanlarda büyük sıkıntılar yaşanmasına rağmen Osmanlı Devleti'nin sınırları; kuzeyde, Kırım'a; güneyde, Kuzey Afrika'nın tamamına; doğuda, İran'a ve Arap Yarımadası'nın tamamına; batıda ise Balkan Yarımadası'na kadar uzanıyordu. Denizlerde Kıbrıs, Girit, Rodos ve On iki Ada Osmanlı'nın elindeydi. Osmanlı toprakları Sanayi İnkılabı'nın ardından hızlanan sömürgecilik faaliyetleriyle başta İngiltere olmak üzere bütün Avrupa devletlerinin iştahını kabartıyordu.