PostHeaderIcon SSCB'de Politika Değişiklikleri ve Nedenleri Video Ders Anlatımı

V. ÜNİTE: KÜRESELLEŞEN DÜNYA

A.    SSCB'DE DEĞİŞİM VE SONUÇLARI

1. SSCB'de Politika Değişiklikleri ve Nedenleri

SSCB'NİN SONU

"Durumu tahlil ederken önce ekonomik büyümenin yavaşladığını gördük. Son on beş yıl içinde gelir büyüme oranları yarı yarıya düşmüş ve seksenli yılların başından itibaren de ekonomik tıkanma denilebilecek bir düzeye inmişti. Bir zamanlar dünyanın ileri ülkeleri ile arasındaki açığı hızla kapama sürecinde olan ülke, birçok alanda güç kaybetmeye başlamıştı.

Üretimde etkinlik, ürünlerin kalitesi, bilimsel ve teknolojik gelişme, ileri teknoloji üretme ve ileri teknikleri kullanmadaki açık aleyhimize büyü-yordu. Dünyanın en büyük çelik, ham madde, yakıt ve enerji üreticisi, israf ve beceriksiz kullanım yüzünden bu alanlarda yokluklar çekiyordu.

Dünyanın en büyük tahıl üreticisi ülke, her yıl, hayvan yemi olarak milyonlarca ton tahıl ithal ediyordu. Ülkemiz dünyada, her bin kişiye en çok hastane ve doktor sunan ülke olmasına rağmen sağlık hizmetlerinde şaşırtıcı aksaklıklar vardı. Füzelerimizin Halley kuyruklu yıldızını bulmakta ve Venüs gezegenine ulaşmakta gösterdikleri dakikliğin yanı sıra, bu bilimsel ve teknolojik başarıları, etkin uygulama eksikliği yüzünden ekonomik gereksinmeler için kullanamıyorduk. Sovyet evlerindeki bir çok beyaz eşyanın kalitesi kötüydü. Ne yazık ki hepsi bundan ibaret değildi. Halkımızın ideolojik ve manevi değerleri de giderek aşınmaya başlamıştı"

Mihail GORBAÇOV, Perestroika, s. 18

NÜKLEER REKABET

Gorbaçov'un "Komünist Parti Genel Sekreteri" olduğu tarihlerde (Mart 1985) ABD ile SSCB, birbirlerinin topraklarını vurabilecek kadar uzun menzilli füzelere sahipti. Son derece yüksek maliyeti olan bu yarış, SSCB ekonomisi üzerinde büyük bir yük oluşturuyor, devletin gelirlerinin büyük bir kısmı bu yarışa harcanıyordu. Halkın refah düzeyi her geçen gün düşmekteydi. Buna karşılık Amerikan ekonomisi bu ağır yükü daha kolay kaldıracak güce sahipti. ABD'nin bu yıllarda başlattığı, uzayda üsler kurup SSCB füzelerini ABD topraklarına ulaşmadan lazer ışınlarıyla havada yok etmeyi hedefleyen "Yıldız Savaşları" projesi, SSCB'nin bu silahlanma yarışında yenilgisini hazırladı. Çünkü SSCB ekonomisinin bu projeye karşı bir proje geliştirecek gücü yoktu. Ayrıca Gorbaçov,"Nükleer savaş, politik, ekonomik, ideolojik veya başka herhangi bir gayenin aracı olamaz... Nükleer savaş saçmadır, akılcı değildir. Dünya çapında bir nükleer savaşın ne kazananı ne kaybedeni olacaktır."diyerek nükleer silahlanmaya  karşı olduğunu belirtiyordu. Bu nedenle Gorbaçov, ABD'yi bu projeden vazgeçirmeye ve uzun menzilli füzelerin sayısını indirmeye ikna etmeye çalıştı. SSCB'yi bu kadar zayıf yakalamış ve "Yıldız Savaşları" projesi ile üstünlüğü ele geçirmiş olan ABD'nin taviz vermeye niyeti yoktu. Gorbaçov ile ABD Başkanı Reagan ve daha sonra Bush arasında çok sayıda görüşme gerçekleşti. Yapılan bu görüşmeler sonunda ABD, kısa ve orta menzilli füzelerin sayılarını azaltmayı kabul ederken "Yıldız Savaşları" projesinden vazgeçmedi.

Prof. FahirArmaoğlu,20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, s. 1341-1342 düzenlenmiştir.

Soğuk Savaşın taraflarından biri olan Doğu Bloku 1980'lerden itibaren büyük bir değişime mecbur kalmıştı. SSCB'nin mevcut sistemi işlemez durumdaydı. Buna rağmen SSCB bütün kaynaklarını nükleer silahlanmaya aktararak dünyadaki güçlü konumunu sürdürmek istiyordu. Fakat SSCB mevcut haliyle bu yarışı sürdürecek güce sahip değildi.

NÜKLEER KIYAMETTEN KIL PAYI

Stanislav Petrov, 26 Kasım 1983 tarihinde Moskova yakınlarında bulunan Rusya Stratejik Roket Kuvvetlerinin Serpukhov-15 istasyonunda görev yapmaktaydı. Petrov'un ana görevi orduya ait füze erken uyarı sistemini izlemek ve herhangi bir saldırı alarmı verildiğinde en hızlı yoldan üstlerini durumdan haberdar etmekti. Soğuk Savaş yıllarında SSCB'nin resmî prosedürü, herhangi bir erken füze saldırısı uyarısı alındığında otomatik bir karşı atağın hayata geçirilmesi ve bu sayede karşı tarafa (ABD) kesin kayıp verdirilmesiydi. Rus füze erken uyarı sistemi, sabaha karşı 00:40 sularında Rusya'ya ABD'den gönderilmiş beş adet kıtalar arası balistik füze algılandığı uyarısını vermeye başladı. Petrov, bu uyarının bir hata olduğunu ve gerçekten saldırı olması hâlinde ABD'nin beş füze değil yüzlerce füze göndereceğini öne sürdü. Kısa süre sonra bulutların üzerindeki güneş ışığı yansımalarının bilgisayar hatası sonucu radarda beş Amerikan nükleer füzesi olarak görüldüğü ve Petrov'un kararının dünyayı kurtardığı biliniyor. Petrov 21 Mayıs 2004 tarihinde "Dünya Vatandaşı" ödülü ile ödüllendirilmiştir.

Bir gazete haberi, 24.04.2005

GLASTNOST VE PERESTROIKA

Perestroika "yeniden yapılandırma" anlamına gelmektedir. SSCB'de gerek ekonomik gerekse siyasi merkeziyetçiliğin ortadan kaldırılmasına dönük faaliyetleri kapsar. Kamuda verimliliği arttırmaya, ekonomik ve toplumsal ilerlemeyi sağlamaya ve idari yapıyı yenilemeyi amaçlayan bütün politikalar perestroikanın ana hedefidir. Diğer yandan siyasi merkeziyetçiliğin ortadan kaldırılmasına dönük faaliyetler de çoğu zaman glastnost (açıklık) politikası içinde yer alır. Glastnost, perestroika (yeniden yapılanma) hareketinin özel bir bölümünü nitelendirmek için kullanılır. Bu politikayla parti içi seçimlerde gizli oy sisteminin getirilmesi, parti politikalarını eleştirmeyi engelleyen bir dizi yasal engelin yürürlükten kaldırılması, yönetilenlerin siyasi elitlere karşı dava açabil­melerini olanaklı kılan düzenlemelerin yapılması, bürokratizmi aşmayı ve bürokratik ayrıcalıkları ortadan kaldırmayı amaçla­yan bir dizi düzenlemenin tatbik edilmesi, rüşveti ve adam kayırmayı önlemek için bir dizi yeni düzenlemenin getirilmesi, kamu hizmetlerinde parti yandaşı olmayanlara da yer verilmesi, sivil toplum örgütlerinin özgürce faaliyet gösterebilmesinin önündeki engellerin kaldırılması, basına sansür uygulanmasına son verilmesi ve liberal demokrasinin tesis edilmesi için gerekli idari ve siyasi altyapının hazırlanması amaçlanmıştır.

Mihail GORBAÇOV, Perestroika, s. 155-160 düzenlenmiştir.

Aynı zamanda SSCB'nin uydusu konumunda olan Sosyalist Blok içindeki ülkelerde daha fazla özgürlük ve bağımsızlık isteğiyle toplumsal olaylar başlamıştı. Gorbaçov, ocak 1987'de glasnostu, kasım ayında ise perestroikayı açıkladı. Gorbaçov bu hamlesiyle Sovyet komünizminin yapısını değiştirmeye karar vermişti.

Gorbaçov açıklık ve yeniden yapılanma programlarıyla, komünist iktidarın tepki çeken baskıcılığını, demokratik bazı uygulamalarla halk egemenliğine yaklaştırmak istiyordu. Ayrıca ekonomik yapıda radikal değişikliklerle ülke ekonomisini canlandırmayı, ekonomiye yeni bir dinamizm kazandırmayı ve Sosyalist Blok içindeki toplumsal olayları yatıştırmayı hedefliyordu. Böylece devlet yönetimi daha demokra-tikleşecek, ülke ekonomisi düzeltilerek ABD ile rekabet edebilecek hâle gelinecekti.

Gorbaçov, iktidarını güçlendirmek ve reformları gerçekleştire­bilmek için güçlü bir siyasi destek istiyordu. SSCB'nin parlamentosu konumundaki Yüksek Sovyet'in Aralık 1988'deki toplantısında yetkileri genişletilen ve devlet başkanı seçilen Gorbaçov halktan da destek almak istiyordu. Bu amaçla çoğunluğu (2/3) halk tarafından seçilen üyelerden oluşan "HalkTemsilcileri Kongresi" kuruldu. Böylece halk ilk defa devlet yönetimine doğrudan katılma imkânı buldu.

Gorbaçov, siyasi otoritesini güçlendirdikten sonra glastnost ve perestroikaya uygun olarak verimliliği ve ürün kalitesini yükselten, sanayi ve araştırmada çalışanlara maddi-manevi teşvikler getiren kararlar aldı. Sanayi işletmelerine üretim hedeflerini ve ürün fiyatlarını belirlemede özgürlük tanıdı. 1988'de "Sosyalist Teşebbüs Kanunu" ile işletmelerin yöneticilerine geniş yetkiler verildi. Gorbaçov bu ve benzeri yeniliklerle kapitalist sistemin üretimde başarıyı sağlayan yöntemlerini sosyalist sistemin içinde kullanmaya çalışıyordu.

SSCB, 1989'da ani bir kararla 1979'dan beri işgal altında bulundurduğu Afganistan'dan çekildi. Ekonomide, sanayide ve teknolojide geri kalınması, nükleer silahların azaltılması isteğine Afganistan'­dan çekilme de eklenince süper güç SSCB imajı zedelendi.

Son Güncelleme (Perşembe, 03 Temmuz 2014 15:10)

 
Üye Girişi
Lütfen Üye Olunuz...



Loading
Türkiye`nin İnanç Merkezleri
Google Dil Çeviri Robotu
Türk ve Dünya Tarihi
Google Grupları
Türk ve Dünya Tarihi grubuna abone ol
E-posta:
Bu grubu ziyaret et

Site İçi Arama Motoru
Ana Sayfa Küreselleşen Dünya SSCB'de Politika Değişiklikleri ve Nedenleri Video Ders Anlatımı

 

Kaplıca Şifalı Su Çamur Su Water Meslek Dersleri