Lise 2. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Video Ders Anlatımları

HZ. ALİ'NİN ÖRNEK ŞAHSİYETİ VE İBADETİN ÖNEMİNE DAİR SÖZLERİ VİDEO

HZ. ALİ'NİN ÖRNEK ŞAHSİYETİ VE İBADETİN ÖNEMİNE DAİR SÖZLERİ DERS NOTU

HZ. ALİ'NİN ÖRNEK ŞAHSİYETİ VE İBADETİN ÖNEMİNE DAİR SÖZLERİ

Hz. Ali, Hz. Peygamber'in amcası Ebû Tâlib'in en küçük oğludur. Annesi Esed'in kızı Fâtıma (ö.4/625-626)'dır. O, Hz. Peygamber'e sekiz yaşından itibaren annelik yapmıştır. Bu sebeple Peygamberimiz ona ikinci annem demiştir. Hz. Ali'nin babası Ebû Tâlib, Hz. Peygamber'i kendi evlâdı gibi büyütmüş, evleninceye kadar evinde barındırmıştır. Hz. Peygamber, evlenince Ebû Tâlib'in evinden ayrılarak Hz. Hatice'nin evine taşınmıştır. Hz. Ali, bundan 5 yıl kadar sonra, milâdi 600 yılında Mekke'de dünyaya gelmiştir.

Hz. Ali, çocukluğunda hiç puta tapmadığı için, kendisi daha sonraları Kerremallahu veche (Allah yüzünü şereflendirsin) sıfatıyla anılmıştır. Sahabe arasında bu sıfatla anılan tek kişidir. Çeşitli künye ve ünvanlarla anılan Hz. Ali'nin Aslan anlamında "Haydar", Allah'ın güçlü aslanı anlamında "Esedullahi'l-Gâlib", Allah'ın rızâsını kazanmış anlamında "el-Murtazâ" gibi lakapları da vardır.

Hz. Peygamber, geçim darlığı çeken amcası Ebû Tâlib'in yükünü hafifletmek için Hz. Ali'yi beş yaşında iken yanına aldı. Bu tarihten itibaren Hz. Ali onun evinde büyüdü ve hicrete kadar Mekke'de onun evinde kaldı. 10 veya 11 yaşlarında Hz. Muhammed'in peygamberliğine ilk iman edenlerden ve Hz. Peygamber'le ilk namaz kılanlardan olduğu bilinmektedir. İslam'ın yayılmasında ve güçlenmesinde, çocuk olmasına rağmen, her zaman Hz. Peygamber'e destek olmuştur.

Mekke müşriklerinin eza ve cefalarını gittikçe artırmaları ve hatta kendisini öldürme hazırlıklarına girişmeleri üzerine, Medine'ye hicret etmeye karar veren Hz. Peygamber, Hz. Ali'yi, kendisini öldürmeye gelecek müşrikleri oyalamak, yokluğunu gizlemek ve üzerindeki emanetleri sahiplerine vermek maksadıyla Mekke'de bırakmıştır. O da geceyi Peygamber'in yatağında geçirerek, onun evde olduğu kanaatini uyandırmıştır. Daha sonra da Hz. Peygamber'in kendisine bıraktığı emanetleri sahiplerine iade edip, yine onun emri ile Mekke'den ayrılarak, Kubâ'da Hz. Peygamber'e yetişmiştir. Hicretin beşinci ayında muhacirler ile ensar arasında yakınlık ve dayanışma sağlamak amacıyla, kardeşleştirme (muâhât)'de, Hz. Peygamber onu kendisine kardeş seçmiştir

Hz. Ali hicretin ikinci yılının son ayında, Hz. Peygamber'in kızı Fâtıma ile evlendi. Bu evlilikten Hasan, Hüseyin ve Muhsin adlı oğulları ile Zeyneb ve Ümmü Gülsüm adlı kız çocukları dünyaya geldi. Hz. Ali, Hz. Fâtıma hayattayken başka evlilik yapmadı. Ancak Fâtıma'nın vefatından sonra evlendi. Hz. Ali ve Fâtıma'nın çocuklarından

Hz. Hasan'ın nesli genelde "Şerif", Hz. Hüseyin'in nesli ise "Seyyid" unvanıyla bilinir.

Hz. Ali, Hz. Peygamberle birlikte Tebük dışındaki bütün savaşlara katıldı. Bu gazvelerde sancaktarlık yaptı ve büyük kahramanlıklar gösterdi. Bedir savaşına çıkarken Hz. Peygamber'in önünde iki siyah sancaktan birini o taşıyordu. Uhud Savaşı'nda, düşman tarafından tuzak olarak kazılan çukurlardan birisine düşen Hz. Peygamber'i, elinden tutarak, Talha b. Ubeydullah ile birlikte buradan çıkardı. Bu gazvede o, Hz. Peygamber'i koruyan ve onunla birlikte dağa sığınan az sayıda sahabîden biriydi.

Hz. Ali, Uhud, Hendek ve Mustalikoğulları ile yapılan savaşta kahramanlıklarıyla ve özellikle Hendek savaşında hendeği aşmak isteyenlerle mücadelesiyle ünlüdür. Hendek savaşından sonraki Kurayza savaşında, sancağı taşıyan Hz. Ali, bu olayda aynı zamanda öncü birliklerin başında yer aldı.

Hz. Ali, Hudeybiye Antlaşması'nın metnini yazdı ve aynı zamanda antlaşmanın şahitleri arasında yer aldı. Hz. Peygamber tarafından, Hayber'in fethinden önce, Fedek'e, Sa'doğulları üzerine gönderilen 100 kişilik askeri birliğe komutanlık yaptı. Hz. Peygamber Hayber seferine çıkarken beyaz renkli sancağı Hz. Ali'ye verdi ve bu hücum sonunda Hayber'in fethi gerçekleşti. Mekke'nin fethinden sonra Kabe'nin ve daha sonra Taif'in putlardan arındırılması görevi kendisine verildi. Huneyn Savaşı'nda, başlangıçta Müslümanların bozguna uğradığı esnada, Hz. Peygamber'le birlikte sebat edenler arasında o da bulunuyordu.

Bazı bölgelerden zekât ve cizye toplama görevini üstlenmiştir. O hicretin 9 / Miladi 631 yılında hac emiri olarak tayin edilen Hz. Ebu Bekir'e Mina'da yetişip, o sırada inmiş bulunan Tevbe suresinin ilk yedi ayetinde bildirilen buyrukları okumuştur. Ayrıca müşriklerle Müslümanların bu yıldan sonra hacda bir arada bulunamayacağını ve diğer bazı hususları bildirmek üzere, Hz. Peygamber tarafından görevlendirilmiştir.

Hz. Peygamber'in vasiyeti üzerine cenazesini Hz. Ali, Hz. Abbas, onun oğulları Fazl, Kusem ve Üsâme b. Zeyd birlikte yıkadılar. Hz. Ali ilk üç halife döneminde Medine'de kaldı. Savaşlara katılmadı ve idârî görevlerde bulunmadı. Kur'an ve hadis konusunda bilgin olduğu için Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer halifelikleri döneminde, özel­likle dinî ve toplumsal meselelerde kendisine danışırlardı. Hz. Ömer zamanında, hicretin takvim başlangıcı olarak kabul edilmesine dair Hz. Ali'nin yapmış olduğu teklif kabul edildi. Hz. Ömer'in vefat etmeden önce halife seçimini havale ettiği altı kişilik şûra üyeleri arasında Hz. Ali de vardı. Bu üyeler arasından Hz. Osman halife seçildi ve Hz. Ali ona bîat etti.

Hz. Ali, Hz. Osman'ın öldürülmesi üzerine Medine'de kendisine teklif edilen hilâfete geçmeyi kabul etti. Aynı zamanda o, Benî Hâşim'den ilk halife olandır.

Hz. Ali, Kûfe'de bir hâricî olan Abdurrahman b. Mülcem tarafından zehirli bir hançerle bir sabah namazında yaralandı ve aldığı yaranın tesiriyle, 63 yaşında 40 hicrî / 661 milâdî yılında vefat etti. Cenaze namazını oğlu Hasan kıldırdı. Hilâfeti 4 yıl 9 ay sürdü.

Hz. Ali, ortaya yakın kısa boylu, koyu esmer tenli, iri siyah gözlü, uzuna çalan yuvarlak yüzlü, sık ve geniş sakallı, güler yüzlü idi. Küçük yaştan itibaren Hz. Peygamber'in yanında ve onun terbiyesinde büyüdü. Hz. Peygamber'in en sıkıntılı anlarında yanında yer almıştır. O, Müslümanlar arasında ilim, takvâ, ihlas, samimiyet, fedakârlık, şefkât, merhamet ve kahramanlık gibi yüksek ahlâkî ve insânî vasıflar bakımından özel bir yere sahiptir. Aynı zamanda Müslümanlar arasında kahramanlık ve cesaretin simgesi olmuştur.

Hz. Ali, Hz. Peygamber'e vahiy kâtipliği yapmıştır. Onun fıkıh alanındaki üstünlüğü de sahabîler tarafından tartışılmayan bir gerçektir. Sevgili Peygamberimiz onun ilmi ile ilgili şöyle demiştir: "Ey Ali, ben ilmin şehriyim, sen ise onun kapısısın." O hayatında söylediğini yaşayan biriydi. Adalet sahibi ve insan haklarına son derece riayet eden bir idareciydi.

Hz. Ali, Hz. Peygamber'in hayatında Kur'an-ı Kerim'in tamamını ezberlemiş bulunan ve onun hükümlerine vakıf olan sahabîlerden biriydi. Ayetlerin nerede ve ne zaman nâzil olduğunu çok iyi bildiğini söylerdi. Güzel Kur'an okurdu. Ondan kıraat öğrenen tâbiîler vardır. Kur'ân hakkında şöyle derdi:

"Bana Allah'ın Kitabı'ndan sorunuz! Allah'a andolsun ki, ister gece, ister gündüz indirilmiş olsun, bilmediğim bir tek ayet yoktur." ve "Allah için, Kur'an'a uyun."

"Allah'ın beyanıyla (Kur'an'la) faydalanın, Allah'ın öğüdüyle öğütlenin. Kur'an, öğüdünde aldatmayan, yol göstermede insanı azdırmayan, söyleyişte yalan söylemeyen bir öğütçüdür. Kur'an'la oturup kalkan, doğrulukta noksanlaşmadan oturup kalkar. Hiç kimseye Kur'an'dan sonra bir ihtiyaç, bir yoksulluk gelip çatmaz. Dertlerinize ondan şifa dileyin; güçlüklerinize ondan yardım isteyin; Allah'tan Kur'an'la dilediğinizi dileyin; onunla Allah'a yönelin."

"Allah'ın kitabına sarılın; sağlam ip, apaçık ışık, fayda veren şifa, susuzları kandıran su odur. Odur yaşayana temizlik veren, odur sarılana kurtuluş ihsan eden. Eğriltmez ki düzeltmeye muhtaç olsun; eğilmez ki halkı yorsun. Dillerde çok okunmaktan, kulaklarda çok dinlenmekten yıpranmaz. Onunla söz söyleyen doğru söyler, onunla amel eden yürür gider öne geçer."

"Kur'an'ı öğrenin. O, sözlerin en güzelidir. Hükümlerini belleyin. Çünkü bu belleyiş, gönüllerin ilkbaharıdır. Onu güzel bir tarzda okuyun. Bu okuyuş, haberlerin en güzelini okumaktır."

"Gel, Kur'an-ı Kerim'i okumaya gayret sarf et! Hükümleriyle amel eden ve okunuşuna özel bir itina göstererek ona saygı duyan kâmil insanlar içinde yaşa! Kur'an-ı Kerim'i güzel bir ahenk ve sesle okuyup, anlamı üzerinde düşünmek, büyük bir mutluluk vesilesidir. Kur'an'ı derin bir heyecan ve kendinden geçercesine okuyarak Allah'a yakın olmak isteyenler, bu arzularına kavuşurlar.

Hz. Ali, sünneti de en iyi bilen sahabîlerden biriydi. Hz. Peygamber'den 586 hadis rivayet etmiştir. Bu sebeple o, Kur'an ve sünnete bağlılığıyla ve onlara dair derin bilgisiyle tanınır.

Hz. Ali günlük ibadetler konusunda da son derece titiz ve takva sahibi bir şahsiyettir. İbadet ederken mescitte şehit edilmiştir. Hz. Ali, ibadetlerin önemi ve yerine getirilmesi konusunda bazı tavsiyelerde bulunmuştur. Bu tavsiyelerden bazıları şunlardır:

"Allah'ın buyruklarından yararlanın, Allah'ın öğütleriyle öğütlenin, Allah'ın nasihatlarını tutun."

"Namaz her takva sahibinin, Allah'tan sakınan kişinin Allah'a yakınlaşmasıdır. Hac, her zayıfın cihadıdır. Her şeyin bir zekâtı vardır; bedenin zekâtı ise oruçtur..."

"Allah için, Rabb'inizin evini (Kâbe) ziyareti bırakmayın. Hayatta bulunduğunuz sürece o evi boş bırakmayın; çünkü o ev, terkedilirse dininizin bir farzını terk ettiğiniz için size ne Allah, ne de halk iyi gözle bakar."

"İyiliği buyurmayı ve kötülükten sakındırmayı terketmeyin; yoksa başınıza aranızdaki kötüler geçer de sonra dua edersiniz, ama duanız kabul edilmez."

Hz. Ali, güzel konuşması ve üstün hitabeti ile tanınır. Kaynaklar, onun pek çok hutbe, mektup, güzel ve hikmetli sözünü bize ulaştırmıştır. Bütün Müslümanların kalbinde taht kurmuş olan Hz. Ali, askerî ve siyasi başarıları, dindarlığı, ilmi kişiliği ve Hz. Muhammed'in damadı olması dolayısıyla, tarih boyunca bütün Müslümanlarca sevilip sayılan ve örnek alınan tarihî bir şahsiyettir. Hz. Ali, bütün Müslümanların ortak bir değeridir.

Prof. Dr. İbrahim Sarıçam

(8 Ekim 2004 tarihinde Bursa'da düzenlen Hz. Ali Sempozyumu'na "Hz. Ali, Hayatı ve Şahsiyeti" adıyla sunulan bir tebliğinden hareketle, yazarı tarafından

hazırlanmıştır.)