COĞRAFYANIN TOPLUMA ETKİSİ:

Bir milleti bilimsel açıdan araştırarak yakından tanımak için, ilk önce onun nasıl bir toplumsal yapıya sahip olduğunu araştırmak gerekir. Toplumsal yapıları meydana getiren unsurlar arasında en önemlilerinden biri de toplumların yaşadıkları bölgelerdir. Her coğrafi bölge, üzerinde yaşayan toplumları, kendi özelliklerine göre hayat sürmeye mecbur kılar. Bu mecburiyet ise o milletin kurumlarını, ahlaki kurallarını, inançlarını ve sanatlarını şekillendirir. Coğrafi bölgenin inkâr edilemez bu etkisi, nesiller boyu devam ederek o milletin karakterini oluşturur. Coğrafi bölgenin gerekleri bir toplumun yalnız ruhi ve toplumsal özelliklerinin şekillenmesine neden olmaz. Aynı zamanda o bölgede yaşayan insanlarda fiziki etkiler de bırakabilir. Yazın çok sıcak, kışın çok soğuk olan bölgelerde yaşayan insanların sağlam vücutlu, cesur, azimli ve iradeli oldukları tecrübeyle sabittir. Geniş ve çorak araziler ise insanların yaşama isteğini artırıp, savaşçı hislerini uyandırır. Arazisi engebeli, iklimi şiddetli dağlık arazide yaşayan insanlar kanaatkâr, savaşçı olup tehlikeden çekinmezler. İklimi yumuşak, etrafı sakin ve rahat bölgelerde oturanlar ise toprağa bağlı olup itaatkâr, sebatlı ve çalışkanlık gibi bir takım huylara sahip olurlar. İşte coğrafyanın toplumlar üzerindeki uzun süreli etkisi, milleti medeniyet yolunda değişik yollardan ilerletmiştir.

Şemsettin Günaltay, Türk-İslam Tarihine Eleştirel Bir Yaklaşım,s.51-52.