Çağatay Hanlığı (1227-1369) :

Cengiz Han'ın paylaştırdığı topraklardan olan Doğu ve Batı Türkistan oğlu Çağatay'ın payına düşmüştü. Bu toprakların içerisinde Maveraünnehir, Balkaş Gölü ve çevresi ile Uygurların ülkesi olan Beşbalık'ın batı kısımları yer alıyordu. Çağatay ve ailesi ilk zamanlarda yönetimde söz sahibi değildi. Bu dönemde Çağatay'ın payına düşen topraklar, büyük kağan adına emirler ve komutanlar tarafından yönetilmiştir. Moğol Kağanı Mengü'nün ölümünden sonra, Çağatay'ın çocukları 1264 yılından itibaren Maveraünnehir'e yerleşerek, Horasan'dan Moğolistan'a kadar uzanan topraklarda büyük bir devlet kurmuşlardır. Cengiz'in oğullarından sadece Çağatay'ın adı devlete isim olmuştur.

Çağatay tahtına geçen Tarma Şirin (1326-1333) döneminde İslamiyet kabul edilerek, Çağatay Hanlığı'nın resmî dini olmuştur. İslamiyetin kabulü ile birlikte Çağatay Hanlığı hızlı bir şekilde Türk Devleti haline gelmiş, XIV. yüzyıldan itibaren de Moğolcayı bırakarak Türkçeyi benimsemişlerdir.

1346 yılından sonra hanlar ile komutanlar arasında başlayan mücadeleler, merkezî otoritenin zayıflamasına neden olmuştur. Devletin başında her ne kadar Cengiz ailesine mensup bir han bulunmasına rağmen, yönetim emirlerin ve komutanların elinde olmuştur. Çağatay Hanlarından İlyas Hoca zamanında Timur, devletin içinde bulunduğu karışıklığı fırsat bilerek, devleti egemenliği altına almıştır. 1369 yılında Timur, Belh şehrinde düzenlediği bir törenle kendisini tüm Çağatay topraklarının emiri ilan etmiştir. Fakat Timur, Cengiz soyundan olmadığı için Çağatay soyundan gelen Suyurgutmuş'u tahta çıkarmış ve ona şeklen bağlı kalmıştır. Suyurgutmuş'un ölümünden sonra tahta çıkan oğlu Mahmut'ta, her ne kadar Timur tarafından han ilan edilmişse de, Timur'un bir komutanı olmaktan ileri gidememiştir.