Altın Orda Devleti (1227-1502) :

Cengiz Han, büyük oğlu Cuci'ye İrtiş Nehri'nin batısında kalan bölgeyi vermişti. Cuci'nin babasından önce ölmesi nedeniyle, Cengiz Han'da bu bölgenin yönetimini torunu Batu'ya vermiştir. Batu Han ve kardeşleri bu bölgeleri kendi aralarında paylaşmışlardır. Böylece ülkenin doğu kısmı Ak Orda'nın, Kıpçak Türklerinin toprakları Batu Han'ın, İtil Nehri'nin orta ve kuzey kesimleri Toktamış (Türk Temur)'ın ve Ural dağlarından Güney Sibirya'ya kadar olan bölge de fiıban Han'ın payına düşmüştü. Batu Han, Hazar Denizi'nin kuzeyindeki Saray Şehrini başkent yaparak Altın Orda Devleti'ni kurmuş, kardeşleri de Batu Han'ın hâkimiyetini tanımışlardır.

Cengiz Han'ın ölümünden sonra 1235 yılında toplanan kurultay, Doğu Avrupa topraklarının fethedilmesi kararını almış, bu amaçla hazırlanan ordunun başına da Cuci'nin oğlu Batu Han getirilmişti. Bulgarları, Kumanları, Rusları ve Almanları yenilgiye uğratan Batu Han, İtil Bulgar Devleti'ni ortadan kaldırarak (1237) Moskova, Don ve Dinyeper bölgelerini ele geçirmiştir. Ayrıca 1240 yılında Kiev'i ele geçiren Batu Han Polonya, Macaristan ve Dalmaçya kıyılarına kadar uzanan bir sefer düzenleyerek batı seferini tamamlamıştır.

Batu Han'dan sonra yerine Berke Han (1255-1266) geçmiştir. Berke Han döneminde devlet en parlak dönemini yaşamıştır. Ayrıca Berke Han'ın İslamiyeti kabul etmesiyle Altın Orda Devleti Müslüman bir devlet olmuştur. Altın Orda Devleti, İslamiyeti kabul eden ilk Cengiz koludur. Türkistan ile kurulan ticari ilişkiler sonucunda, ülkenin gelir seviyesi artarak devletin ekonomik durumu güçlenmiştir. Bu dönemde Moğol İmparatorluğu ile olan ilişkilerin zayıflamış olmasını fırsat bilen Berke Han, Altın Orda Devleti'nin bağımsızlığını ilan etmiştir.

1312 yılında başa geçen Özbek Han ve ondan sonra tahta çıkan kardeşi Canibek Han dönemlerinde devlet mevcut gücünü korumuştur. Özbek Han zamanında tüm Altın Orda halkı Müslüman olmuştur. Canibek Han'da İlhanlılarla yaptığı başarılı savaşlar sonucunda ünlenmiştir. Canibek Han'dan sonra ülkede çıkan iç karışıklıklar Altın Orda Devleti'ni zayıflatmıştır (1380).

1380 yılında Toktamış Han (1376-1395), Timur'un yardımlarıyla tahta çıkmıştır. Ülkenin birliğini yeniden sağlayan Toktamış Han, Rusları ve Litvanyalıları yenilgiye uğratarak, devletini eski güçlü dönemlerdeki durumuna getirmeye çalışmıştır. Ancak, Timur ile anlaşmazlığa düşen Toktamış, Timur'la yaptığı Terek Savaşı'nda yenilerek Litvanya'ya kaçmıştır (1395). Timur'un Altın Orda Devleti'ne yaptığı saldırılar sonucunda devlet zayıflamış, bu da Rusların zaman içinde güçlenerek ilerlemelerini kolaylaştırmıştır. Yoğun iç karışıklıklara rağmen Altın Orda Devleti birdenbire yıkılmamış, zaman zaman kendini toparlamaya çalışmışsa da, toprakları üzerinde Kırım ve Kazan hanlıklarının kurulmasıyla parçalanmaktan kurtulamamıştır (1502). Altın Orda Devleti'nin parçalanması sonucunda topraklarında ortaya çıkan diğer hanlıklar ise Sabir, Astarhan, Özbek, Buhara, Nogay, Hive, Hokand ve Kasım dır. En sonunda 1502'de Kırım Hanı Mengli Giray'a yenilen Şeyh Ahmet'in ölümüyle Altın Orda Devleti yıkılmıştır.