Lidyalılar İyonyalılar ve Urartular Video Ders Anlatımı

C)-LİDYALILAR: M.Ö. 687–546

Bugünkü Gediz ve K. Menderes ırmakları arasındaki bölgeye eski çağlarda LİDYA deniliyordu.

Başkentleri Efes yakınlarındaki SARDES(Sard)' dır.

Kral Giges zamanında devlet kurdular.

Sınırlar doğuda Kızılırmak’a kadar genişledi.

Persler MÖ 546 yılında bu devlete son verdiler.

Lidyalıların kısa zamanda yıkılmasının sebebi, ordularının çeşitli kavimlerden toplanan ücretli

askerlerden oluşmasıdır.

(Düzenli ve sürekli milli ordusunu oluşturamamıştır.)

Tarihte Bilinen ilk madeni PARA’YI ilk kez kullanan Lidyalılardır.

Lidyalılar ticarette geliştiler.

Lidyalılar Efes'ten başlayıp, Mezopotamya'daki Ninova'ya kadar uzanan KRAL YOLU'nun açılmasında etkili oldular. (Ninova, Sard, Efes arasında) yol güvenliğini sağlamışlardır.

Mısır, İskit, Asur, Yunan Şehir devletleriyle ticaret yapmışlardır. Tüccarların malları devlet güvencesine alınmıştır.

Altın ve mücevher işlemeciliği, dokumacılık ile uğraşmışlardır.

Çok tanrı dinleri vardır.

Fenike alfabesini kullanmışlardır.

D)-İYONYALILAR(İYONLAR):

İzmir Körfezinden, Güllük Körfezine kadar olan bölgeye İYONYA denilirdi. İyonya İzmir ile Büyük Menderes nehirleri arasında kalan bölgenin adıdır. MÖ 12’ yy. Yunanistan'dan gelen AKALAR buradaki yerli halkla karışarak, şehir devletleri halinde yaşadılar. Anadolu’da İyon şehir devletini kurarak bir ticaret ve sanat merkezi haline getirdiler.

Başlıca İyon şehirleri şunlardır: Efes, Milet, İzmir, Foça, Bodrum.

Akdeniz de ve Karadeniz’de (Giresun ve Trabzon) koloniler kurarak bu günkü yerleşim merkezlerinin temelini attılar.

MÖ 7.yy’da Lidya’nın egemenliğine giren İyonya daha sonra Pers imparatorluğuna bağlandı.

İyonya Şehir Devletlerini önce krallar,

MÖ 500’den itibaren asillerin kurmuş olduğu OLİGARŞİLER (İktidarın bir grubun veya bir ailenin ya da bir sınıfın elinde bulunması),

sonradan da demokratik hükümetler yönetmiştir.

Efeste'ki ARTEMİS tapınağı İyonlara aittir.

İyonlar deniz ticaretinde gelişmişlerdi.

İyonlar bilim ve sanatta gelişmişlerdir. Matematikte Tales ve Pisagor, Tarihte Heredot, Tıpta Hipokrat, Felsefede Diojen)

Pisagor dünyanın yuvarlaklığını keşfetmiştir. Tales, güneş tutulmasını hesaplamış ve dünyanın ana maddesinin su olduğunu ileri sürmüştür.

Aksimenes, her şeyin havadan meydana geldiğini söylemiştir.

İyon Edebiyatının en önemli eseri Homeros'un "İlyada ve Odesa destanı" dır.

Yunanistan’a etki etmişlerdir.

Fenike alfabesini kullanmışlardır.

E)- URARTULAR: M.Ö. 900–600

Hazar denizi, Malatya, Erzurum ve Musul ve Halep arasında oturan Huriler tarafından Van Gölü ve

çevresinde devlet kurmuşlardır.

Başşehirleri TUŞBA(Van)'dır.

Kurucusu Sardur’dur.

MÖ 9.yy kuruldu. Asur ve Kimmerler savaştı.

200 yıl kadar Doğu Anadolu’ya hâkim oldular.

Kimmer ve Saka saldırılarıyla sarsıldılar.

MÖ 600’lerde Medlerin Anadolu’ya saldırmasıyla devlet yıkıldı.

Çok tanrılı dinleri vardı. Urartularda kral ülkeyi savaş tanrısı HALDİ adına yönetirdi.

Urartular madencilik ve maden işletmeciliğinde ileri gitmişlerdi.

Urartular kaleler ve su kanalları ile ünlüdür. (Toprakkale, Çavuştepe, Patnos ve Kayalıdere kaleleri)

Ahirete, öldükten sonra dirilmeye inanıyorlardı.

Asur çivi yazısını kullanmışlardır.