Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinden bahsetmeden önce, Türklerin Anadolu’yu çok kısa sürede fethetmelerinin nedenine kısaca değinmek gerekir. Anadolu’ya ilk Türk akınları Hunlar tarafından yapılmıştır. İkinci olarak Sabirler, üçüncü olarak da Abbasi hizmetine giren Türkler, Anadolu topraklarına girmiştir. Ancak Anadolu‘yu yurt yapmak amacıyla ilk akınlar Oğuzlar tarafından yapılmıştır. Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey planlı ve sistemli bir şekilde bu akınları yönlendirmiştir. 1015 – 1021 yılları arasında Çağrı Bey bir keşif saldırısında bulunmuştur. 1048 yılında yapılan Pasinler Savaşı‘nın kazanılmasından sonra Doğu Anadolu’daki Türk varlığı artmıştır. 1071 Malazgirt Savaşı ile Anadolu’nun kapıları Türklere açılmış ve kitleler halinde Anadolu’ya girmeye başlamışlardır.

 

Genelde tarih sınavlarında sorulan ve klasik olan bir soru vardır. “Anadolu’nun Türkler tarafından kolayca fethedilmesinin nedenleri nedir?” şeklinde sorulan sorunun cevabı şunlardır;

  1. Bizans’ın ücretli askerlerden oluşan ordusunun disiplinsizliği ve Malazgirt Savaşı’nda imha edilmesi.
  2. Bizans’ın yönetim bakımından karışıklıklar içinde olması.
  3. Bizans yönetiminden hoşlanmayan Anadolu Hristiyan halkının, Türkleri kurtarıcı olarak görmeleri.
  4. Türk ordusuyla, yerleşecek halkın da birlikte gelmesi ve uçlara yerleştirilen halkın fetihlere katkıda bulunması.

 

Bütün bu nedenler Türklerin Anadolu’ya girmesi ve zamanla Anadolu’ya nasıl hakim olduğunun özeti olarak kabul edilebilir. Türklerin, Anadolu’ya girişini ve nasıl yurt edindiğini kısaca bahsettikten sonra, esas konumuz olan Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerini ve bu beylikler hakkında bilgiler vermeye başlayalım.

Anadolu’da kurulan ilk Türk beylikleri

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

1. SALTUKLAR (1072 – 1202)

Erzurum ve çevresinde kurulmuştur. Kurucusu Saltuk Bey‘dir. Anadolu Selçuklu Devleti tarafından ortadan kaldırılmıştır.

 

2. MENGÜCEKLER (1080 – 1228)

Erzincan, Kemah, Divriği‘de kurulmuştur. Kurucusu Mengücek Gazi‘dir. Anadolu Selçukları tarafından ortadan kaldırılmıştır.

 

3. DANİŞMENDLER (1080 – 1178)

Sivas, Kayseri ve civarlarında Melikşah‘ın komutanlarından Danişment Bey tarafından kurulmuştur. Anadolu Selçukları tarafından ortadan kaldırılmıştır.

 

4. ARTUKLULAR (1102 – 1409)

Güneydoğu Anadolu‘da Artuk Bey‘in oğulları tarafından kurulmuştur. Hasankeyf, Mardin ve Harput merkezli üç kol halinde yaşamışlardır. Eyyübilerle giriştikleri mücadelelerde zayıflamışlar ve 14. yüzyılda da Akkoyunlular tarafından ortadan kaldırılmışlardır.

 

5. ÇAKA BEYLİĞİ (1081 – 1093)

İzmir ve civarında kurulmuştur. Kurucusu Çaka Bey‘dir. Türk tarihinde ilk denizcilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Beylik, Çaka Bey‘in, Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan tarafından öldürülmesinden sonra çıkan karışıklıktan yararlanan Bizans İmparatorluğu tarafından, ortadan kaldırılmıştır.

 

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beyliklerinin Özellikleri

  • Anadolu’nun fethedilmesinde ve Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır.
  • Anadolu’daki Türk varlığını Bizans, Gürcü, Ermeni ve Haçlı saldırılarına karşı korumuşlardır.
  • Anadolu’da yerleşerek büyük kentler kurmuşlar ve buralarda kültür, sanat eserleri meydana getirmişlerdir.

Bir önceki yazımız olan İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Yönetim başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir