Orta Doğu’da Manda Yönetimlerinin Kurulması

Orta Doğu’da Manda Yönetimlerinin Kurulması

İngiltere Şerif Hüseyin’e bir Arap imparatorluğu veya bir Arap Devletleri Federasyonu kurmayı vaat etmek suretiyle Arapların bağımsızlık duygularını kışkırtmıştı. Dünya Savaşı’nda İngiltere, Fransa, Rusya 1916 SkykesPicot Antlaşması ile Orta Doğu‘yu paylaşmışlardı. ABD Başkanı Wilson, gizli antlaşmaları tanımayacağını belirtince olayların bu baskısı karşısında İngiltere ile Fransa 7 Kasım 1918‘de Orta Doğu hakkında bir bildirge yayınladılar.

 

Orta Doğu memleketlerinde kendi halkları kendi serbest seçimlerine dayanan milli hükümet ve idareler kuracaklarını bildirdiler. 1920 Nisan’ında toplanan San Remo Konferansı‘nda da İngiltere ve Fransa, Amerika’nın bu konferansa katılmamasından da yararlanarak, Orta Doğu‘daki manda rejimlerini aralarında paylaştılar.

 

Manda (himaye): Kendini idare edemeyen toplumların başka bir devlet tarafından idare edilmesidir. (Bu sistem bağımsızlığa aykırıdır.)

 

Emperyalizm: Bir devletin diğer bir devlet üzerinde ister maddi ister manevi bir kontrol nüfuz kurması veya bir üstünlük sağlaması demektir. Tarihte sömürge kurmak, büyük toprak kazanmak, büyük devlet olmak için gerekli sayılmaktaydı.  Sömürgecilik bazen dini sebeplere dayanarak bazen de askeri ve stratejik sebeplerle olmuştur. Sömürgecilikte asıl sebepler ekonomik ve siyasi sebeplerdir. XIX. yüzyılda doğan günümüze kadar devam eden sömürgecilik tamamen ekonomik faktörlere dayanmaktadır.

 

Avrupa’yı 1890’lardan itibaren sömürgeciliğe iten faktör tamamen ekonomiktir. 1870’lerden sonra endüstrinin gelişmesi başlıca ekonomik faktör olarak görülmektedir. Endüstrinin gelişmesi ortaya bir takım önemli problemler çıkartmıştır; endüstri geliştikçe üretim artmıştır, üretim arttıkça endüstri ülkelerinin kendi nüfusları bu üretimi tüketemez olmuştur.

 

Bu üretim fazlasını dağıtacak alanlar aramaya başladılar. Öte yandan endüstrinin ham madde problemi ortaya çıkmıştır. Avrupa‘nın sınırlı ham madde kaynağı karşısında yeni ham madde kaynağı bulmak zorunluluğu ortaya çıkmıştır.

 

Ekonomik gelişme ile Avrupa ülkeleri sömürgeleri ile yaptıkları ithalat ve ihracatlarında endüstri mamulleri, yiyecek, içecek ve kömür çok yüksek oranlardaydı. Petrol üretimi de yeni mücadelelere yol açmıştır. XIX. yüzyılda ve XIX. yüzyılın başlarının en önemli vasıtalarından biri demir yoludur. Demir yolları Asya, Afrika ve Uzak Doğu‘ya ulaşımda kullanılmıştır.

Bir önceki yazımız olan Aram Manukyan ve Van İhtilal Örgütü başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir